"Dünyanın her yerinden insanların rahat ve huzur aramak için binbir umutla geldikleri, bir yuva olarak seçtikleri Konya şehrini hisar süsünden mahrum bırakmak hata olur. Her ne kadar haşmetimiz dünyanın etrafını saran bir sur olsa da zamanın dönmesi aynı kararda olmaz."
Sultan Alâeddin Keykubad, Konya

12. Yüzyıl

1101:

Sultan ile Danişmend Gazi'nin Haçlılara karşı ittifak yapması ve Niksar'da zindanda bulunan Haçlı esirlerini kurtarmak için gelen Haçlı ordusunu önce Merzifon'da daha sonra da Konya Ereğlisi'nde yenilgiye uğratması.

 

1105:

I. Kılıç Arslan'ın Anadolu'da Türk birliğini sağlamak üzere harekete geçmesi ve ilk iş olarak Danişmend Gazi'nin ölümünden yararlanarak Malatya'yı ele geçirmesi. Dilmaçoğulları ve İnaloğulları'nın sultana itaatlerini bildirirken Saltuklular ve Ahlatşahlar/Sökemenler'in Büyük Selçuklulara tabi olarak kalmaları.

 

1107:

Sultanın Musul'da bulunan eşi Ayşe Hatun ve oğlu Tuğrul Arslan'ın, Emir Bozmış tarafından Malatya'ya getirilmesi ve burada sultan ilan edilmesi. Böylece biri Konya'da diğeri Malatya'da olmak üzere Anadolu Selçukluları'nın iki merkezinin olması.

 

1108:

Türklerin Toroslar'ı aşıp Ermenileri bozguna uğratması.

 

1109:

Kılıç Arslan'ın hatunu Malatya'da küçük oğlu Tuğrul Arslan adına idareyi ele alması. Uluabat civarında Türkleri doğrayan ve çocukları kaynar kazanlara atan Bizanslılara karşı Uzun Hasan Bey'in intikam seferleri.

 

1110:

Muhammed Tapar'ın yanında esir bulunan Şahinşah'ın bir rivayete göre sultan tarafından Anadolu'ya gönderilmesi. Bir diğer rivayete göre ise İran'dan kaçarak Anadolu'ya gelmesi ve Konya'da Selçuklu tahtına oturması.

 

1113:

Şahinşah'ın Anadolu'nun içlerine kadar ilerleyen I. Aleksios'a karşı mücadele etmesi. Ancak muhtemelen kayınpederi Danişmendli Emir Gazi'nin desteğini alan kardeşi Mesud'un üzerine hareket ettiği sırada adamlarının ihaneti sonucu kaçmak zorunda kalışı.

 

1116:

Şahinşah kardeşine karşı yardım etmek için I.Aleksios'un yanına giderken Mesud'un adamları tarafından gözüne mil çekilmesi ve Konya'daki karısının yanına gönderilmesi.

 

1117:

Malatya sultanı Tuğrul Arslan'ın Ceyhan bölgesini Franklardan kurtarması.

 

1118:

Bizans tahtına çıkan İoannes Komnenos'un Denizli'yi işgal etmesi. Sultan I. Mesud'un kardeşi Şahinşah'tan çekindiği için onu yayının kirişi ile boğdurması.

 

1119:

Artuklu İlgazi'nin, Kuzey Suriye'de Haçlılara karşı büyük zaferler kazanması ve Haçlı komutanlarını ele geçirmesi, Selçukluların kurtardığı Denizli ve Alaşehir'in Bizanslılar tarafından işgali.

 

1120:

Bizanslıların Uluborlu şehrini zapt etmeleri.

 

1121:

Gürcülerin Tiflis'i işgali.

 

1122:

Sultan Mahmud'un Gürcistan'a seferi. Bizanslıların Peçenekleri imhası ve bu günü Peçenek bayramı ilan etmeleri.

 

1123:

Kahraman Belek'in intikam taaruzuna girişen Franklar'ı bozguna uğratması ve Kudüs Kralı'nı esir alıp Harput kalesinde hapsetmesi.

 

1124:

Melik Gazi'nin Malatya'yı Tuğrul Aslan'dan alması. Gürcülerin Ani şehrini işgali, Danişmentli Emir Gazi'nin Malatya'yı Selçuklu Tuğrul Aslan'dan teslim alması.

 

1125:

Ankara ve Kastamonu yöresi hâkimi olan Melik Arab'ın taht mücadelesi başlatması üzerine I.Mesud'un kardeşine karşı yardım istemek için Bizans İmparatoru İoannes Komneneos'un yanına İstanbul'a sığınması.

 

1126:

Ankara ve Kastamonu havalisinde hüküm süren Melik Arab'ın kardeşi Sultan Mesud'u Bozguna uğratması, Bizans'tan yardım alan Mesud'un kayın babası Danişmendli Melik Gazi ile birlikte onu mağlup edip Kilikya'ya kaçırmaları.

 

1127:

Melik Arab'ın kuvvet toplayarak Sultan Mesud ve Melik Gazi üzerine yürümesi, birkaç galibiyet ve mağlubiyetten sonra Bizans'a kaçması.

 

1128:

Melik Arab'ın Sultan I. Mesud'a ve Danişmendli Melik Gazi'ye karşı birkaç defa daha isyan etmesi; ancak mağlup olduktan sonra İstanbul'a sığınması.

 

1129:

Melik Gazi'nin Karadeniz sahillerine çıkıp bazı kaleleri fethi, Anazarba'da Haçlıları mağ- lup etmesi ve Bohemond'u öldürmesi.

 

1131:

Melik Gazi'nin Kilikya'ya girip birçok kaleleri fethedip Ermeni prensi Leon'u haraca bağlaması.

 

1132:

Bizanslıların Çankırı'yı vali Alp Arslan'dan almaları ve Tuğrul, İbrahim, İnal ve Aydoğdu gibi emirlerin itaatlerini kazanması.

 

1133:

Melik Gazi'nin Bizanslıların işgal ettiği Çankırı ve Kastamonu'yu kurtarması.

 

1134:

Sultan I. Mesud'un Kilikya bölgesine saldırmasıyla birlikte, İmparator II. İoannes'in önce sultanın üzerine ordu göndermesi, ardından da barış yapması.

 

1135:

İmparator İoannes'in Çankırı ve Kastamonu'yu kuşatması, Melik Muhammed ve Sultan Mesud'un Bizanslıları Marmara sahillerine çekilmeye mecbur etmeleri, Rumların işgal ve halkını esir ettiği Çankırı'yı kurtarmaları.

 

1136:

Melik Muhammed'in Haçlılar ile Ermeniler arasındaki savaştan faydalanarak, Maraş ve Göksun bölgelerini teslim alması.

 

1137:

II. İoannes'in Suriye seferine çıktığında Kilikya'daki Ermeniler'e ve Sultan Mesud'a ait yerleri yakıp yıkması.

 

1138:

II. İoannes Komnenos'un Danişmendlilerin eski merkezi olan Niksar'ı kuşatması. Bu sırada kendisine kızan kuzeni İoannes Komnenos'un Türkler'in tarafına geçmesi.

 

1139:

Mesud'un Maraş bölgesini Haçlılardan ve Danişmendli Melik Muhammed'in de Keban ve Feke kalelerini Ermenilerden fethi.

 

1143:

İoannes'in Türklerin tehdidlerine karşı göller bölgesini işgal edip, Melik Muhammed'in inşa ettiği Kayseri'de 6 Birinci Kanun'da ölümü, Danişmendli devletinin Yağıbasan ve oğulları Zunnun, Yunus ve İbrahim arasında parçalanması.

 

1144:

Sultan Mesud'un Maraş bölgesini ve Elbistan'ı alıp Malatya'yı kuşatması, Atabeg İmameddin Zengi'nin Urfa'yı Haçlılardan alması ve bu hadisenin Avrupa'da büyük bir heyecan yaratması ve II. Haçlı Seferi'ne neden olması.

 

1145:

I. Mesud'un İsauria'daki Brakena Kalesi'ni fethetmesi.

 

1146:

I. Manuel Komnenos'un I.Mesud'un ilerleyişini durdurmak üzere harekete geçip Menderes bölgesini geri alarak Philomelium'da (Akşehir) karşısına çıkan Selçuklu ordusunu mağlup etmesi ve kente girerek burayı yakması, ardından Konya'ya yürümesi. Rivayete göre bu sırada Sultan Mesud'un Aksaray yakınlarında ordusunu hazırlarken Konya Kalesi'ni 1140 yı lı civarında Bizanslı İoannes ile evlenen kızı savunmuştur. Bu sırada İkinci Haçlı Seferi'nin başladığı haberini alan imparatorun, kenti kısa sürede ele geçiremeyeceğini anlayıp geri çekilmesi.

 

1147:

İkinci Haçlı Seferi nedeniyle Sultan I. Mesud'un Attalia ve İsauria bölgesinde aldığı bazı yerleri Bizans imparatoruna geri vererek Haçlılara karşı aralarında ittifak yapması. Sultan I. Mesud'un Dorylaion civarında Haçlı kuvvetlerini yenmesi.

 

1149:

I. Mesud ve oğlu Kılıç Arslan'ın Haçlıların elinde bulunan Maraş'ı alması ve Joscelin'i Tell-başir civarına kadar takip etmesi.

 

1151:

Haçlıların hâkimiyetinde olan Ayntab, Keysun, Raban ve Behisni'yi Sultan I. Mesud'un hâkimiyeti altına alması.

 

1152:

I. Mesud'un Malatya'yı ve Danişmendlileri hakimiyeti altına alması.

 

1153:

Sultan Mesud'un Kilikya'yı Bizanslılardan alan Ermeni prensinin Selçuklu topraklarına da tecavüzleri dolayısı ile, Yağıbasan ile birlikte, Ermenilere karşı seferi.

 

1154:

Sultan Mesud'un büyük ordusu ile Kilikya'ya girmesi, Masisa, Anazarba ve Tell-Hamdun a kadar istila etmesi, fakat çıkan hayvan vebası yüzünden atların telef, yaya kalan askerlerin de hasta olması ve nihayet fırtına ve sellerin başlaması Selçuklu ordusunun dönmesine ve Ermeni prensliğinin devamına sebep olması.

 

1155:

I. Mesud'un vefatı ve yerine oğlu II.Kılıç Arslan'ın Anadolu Selçuklu tahtına çıkması.

 

1156:

Ermeni prensi II. Thoros'un kardeşi Stefan'ın Maraş'a girmesi ve bu şehri ateşe vermesi Kılıç Arslan'ın harekete geçip Ermenileri bu bölgelerden atması ve yerli hristiyanların sultanı bir kurtarıcı olarak karşılaşmaları.

 

1157:

Kılıç Arslan'ın Danişmendli melikleri ile müttefik olarak Ayntab, Ra'ban ve diğer A.Sel- çuklu şehirlerini işgal eden Atabeg Mahmud'a karşı Haçlılar ile anlaşarak, harekete geçmesi ve Atabeg'i aldığı yerleri iadeye mecbur etmesi.

 

1159:

Kılıç Arslan'ın gün geçtikçe kuvvetlenmesinden rahatsızlık duyan I. Manuel'in, Atabeg Nureddin Mahmud, Danişmendli Yağıbasan, Zünnun, Zulkarneyn ve sultanın kardeşi Şahinşah ile birlikte onun aleyhine bir ittifak kurmaları.

 

1160:

Kılıç Arslan'ın bu ittifaklar cephesi karşısında Manuel'e yaptığı anlaşma teklifine karşı red cevabı alması, Danişmendli Yağıbasan'a Elbistan'ı terki ve onunla birlikte yeğenleri Danişmendli Zunnun, Zulkarneyn ile sulh yapması ve müttefikler çemberini parçalama siyasetinin başarısızlığa uğraması, Bizans yardımcı kuvvetini de yanına alan Yağıbasan'ın Kılıç Arslan'a galip gelmesi. Kılıç Arslan'ın, bütün siyasi faaliyet ve entrikaların merkezi bulunan İstanbul'a gitmeye mecbur kalması ve İstanbul'da iyi bir şekilde ağırlanan sultanın maddi yardım ve bir antlaşma ile dönmesi.

 

1164:

İstanbul'dan kuvvetli gelen Kılıç Arslan'ın Yağıbasan'ı mağlup ve Sivas'ı işgal etmesi, sultanın kardeşi Şehinşah ile birleşmek üzere Çankırı'ya giden Yağıbasan'ın 4 Ağustos'ta ölmesi. Sivas'ta gömülmesi ve yerine kardeşi İbrahim'in oğlu İsmail'in geçmesi.

 

1165:

Sultanın Ankara ve Çankırı havalisine yürüyerek kardeşi Şehinşah'ı mağlup ve kaçmaya mecbur ederek buraları da hakimiyeti altına alması.

 

1169:

II.KılıçArslan'ın Danişmendli Zünnun'un Kayseri'deki hakimiyetine son vermesi ve Zünnun'nun sultanın kardeşi Şahinşah ile birlikte Atabeg Nureddin'e sığınmaları.

 

1171:

Malatya beyliği için Danişmendli Feridun ile kardeşi Muhammed arasında devam eden mücadelede ikincisinin sultana sığınması, fakat Atabeg Nureddin'in Feridun'u himayesi üzerine Kılıç Arslan'ın Malatya seferinden vazgeçmesi.

 

1172:

Zünnun'un, Atabeg Nureddin'in desteği ile Sivas'ta Danişmendli tahtına oturması ve ardından II.Kılıç Arslan'ın Atabeg Nureddin üzerine sefer düzenlemesi. Atabeg Nureddin'in kendisine sığınan Danişmendli melikleri Şehinşah, Harput ve Mardin Artuklu hükümdarı ile Kılıç Arslan'a karşı ittifak yapıp, İsmail'i bir ordu ile Sivas'a göndermesi.

 

1173:

Nureddin Mahmud'un red cevabı üzerine Kılıç Arslan'ın kardeşi Gök Arslan ile birlikte harekete geçip; Maraş, Göksun ve Behisni beldelerini işgal ederken Danişmendli beyleri Şehinşah ve Artukluların da Sivas'tan Kayseri'ye doğru Kılıç Arslan'a karşı ilerlemeleri. Anadolu'daki Türk beylerinin baskısı sonucunda II. Kılıç Arslan ile Atabeg Nureddin arasında barış yapılması.

 

1175:

Atabeg Nureddin'in 1174'te ölümünden sonra yapılan antlaşmanın geçersiz sayılması üzerine II. Kılıç Arslan'ın, kardeşi Şahinşah'ı yenmesi ve Danişmendli hakimiyetine son vermesi. Atabeg Nureddin Mahmud'un 1174'de ölümü üzerine Kılıç Arslan'ın Danişmend meliklerini ve kardeşi Şehinşah'ı mağlup ve memleketlerini ilhak etmesi.

 

1176:

Myriokephalon Savaşı'nda Bizans'ın bir kez daha ağır bir yenilgiye uğratılması. II.Kılıç Arslan'ın Myrikephalon zaferinin ardından bu galibiyeti fetih-nameler ile komşu hükümdarlara, Abbasi Halifesi el-Müstezi'ye ve Frederich Barbarosa'ya bildirmesi.

 

1177:

Atabeg kumandasında bir Selçuklu ordusunun Aydın ve sahillere kadar ilerlemesi, fakat Atabeg'in dönüşte şehid olması, Türklerin Bitinia'yı istila etmesi.

 

1178:

II. Kılıç Arslan'ın Malatya'yı hakimiyeti altına alıp son Danişmendli kolunu da ortadan kaldırması.

 

1179:

Atabeg Nureddin Mahmud'un ölümü üzerine Kılıç Arslan'ın, onun topraklarına sahip olan Salahüddin Eyyubi'ye elçi gönderip Atabeg'in işgalinde kalan Ra'ban kalesinin iadesini istemesi.

 

1180:

Bu talep yüzünden Kılıç Arslan ile Salahaddin arasında savaş hazırlıklarının başlaması, Selçuklu veziri İhtiyarüddin Hasan'ın elçiliği ile iki taraf arasında barış sağlanması ve Ermenilere karşı müşterek bir hareket yapılması.

 

1182:

Selçuklu ordusunun Uluborlu, Kütahya ve Eskişehir belde ve vilayetlerini fethi ve sınırın Denizli'ye kadar ilerlemesi.

 

1183:

Kılıç Arslan'ın Bizans taht davacılarının talebi üzerine gönderdiği 40,000 kişilik ordusunun Alaşehir ve sahillere kadar istilalarda bulunması.

 

1185:

Kılıç Arslan'ın sevkettiği bir ordu ile Batı Anadolu'yu istilasıyla 72 kaleyi fethetmesi ve Bizans imparatorluğunu on yıllık haraca bağlaması. Kürtlerin Türkmenlere baskın yapması ile mücadelenin uzun yıllar sürmesi, Türkmenlerin galibiyeti neticesinde Kürtlerin Orta Anadolu'ya doğru göç etmeleri. Anadolu, Kuzey Irak ve Suriye'de nizam ve asayişin kurulması mahalli Türk hükümdarlarının Türkmenleri ve Kürtleri disipline almaları.

 

1186:

II. Kılıç Arslan'ın Anadolu Selçuklu Devleti'ni on bir oğlu arasında pay edip kendisinin sultan olarak Konya'da ikamet etmesi.

 

1188:

II. Kılıç Arslan'ın muhtemelen en büyük oğlu olan Kutbeddin Melikşah'ın babasına karşı Kayseri'de saltanat mücadelesi başlatması ve askerlerinin sultana duydukları saygı nedeniyle savaşmaması üzerine Sivas'a geri çekilmesinden sonra kardeşler arasında saltanat mücadelesinin şiddetlenmesi.

 

1189:

Kutbeddin Melikşah'ın babasını etkisi altına alıp veliahtlığını ilan etmesi. Babasını kardeşlerine karşı mücadeleye sürüklemesi.

 

1190:

III. Haçlı Seferi'nin başlaması üzerine Alman İmparatoru Fredrich Barbarosa'nın ordusu ile Edirne yakınlarına gelmesi, II. Kılıç Arslan ile oğlu Kutbeddin Melikşah'ın elçileriyle birlikte Selçuklu topraklarından serbestçe geçmesi. Gıyaseddin Keyhüsrevin muhtemelen ortanca oğlu olan Alaeddin Keykubat'ın doğması.

 

1191:

II. Kılıç Arslan'ın oğlu Kutbeddin Melikşah'ın, Kayseri Meliki Arslanşah'ın baskısından kurtulmak için Konya'dan kaçıp Uluborlu meliki olan küçük oğlu Gıyaseddin Keyhüsrev'e sığınması ve onu veliaht ilan etmesi; ardından Konya üzerine yürüyüp kenti ele geçirmesi.

 

1192:

Kılıç Arslan'ın Keyhüsrev ile birlikte Melikşah'ı Aksaray'da kuşatırken hastalanıp ölmesi ve Gıyaseddin Keyhüsrev'in sultan olması. Konya Kılıçarslan Köşkü'nün tamamlanması.

 

1193:

Salahüddin Eyyubi'nin ölümü.

 

1195:

Melikşah'ın Ermenilere karşı kardeşi Sultanşah'a yardım ederken onu öldürüp Kayseri'ye sahip olması.

 

1196:

Gıyaseddin Keyhüsrev'in Bizans'a karşı sefer yapıp Menderes havzasını istilası ve büyük bir halk kitlesini tehcir ve Akşehir bölgesini iskanı, Melikşah'ın ölümü, Süleymanşah'ın Konya'yı kuşatıp Selçuklu tahtını elde etmesi ve Keyhüsrev'in İstanbul'a gitmesi.

 

1197:

Rükneddin II. Süleymanşah'ın Ankara meliki olan kardeşi Muhyiddin Mesud dışında, diğer kardeşlerini itaat altına alması.

 

1199:

Rükneddin II. Süleymanşah'ın Kilikya seferine çıkması ve Ermeni Kralı Leon'u kendisine tabi kılması.

Haberler

Selçuklular Sergisi açıldı...

İHTİŞAMLI BİR İMPARATORLUK, GÖRKEMLİ BİR MİRAS

ASYEP 360 kapsamında ilk çekimler tamamlandı!...

Altı Anadolu Selçuklu yapısının 360 derecelik iç ve dış mekan görüntüleri ASYEP sayfasında erişime açıldı

Anadolu Selçuklu Uygarlığı ve ASYEP Çalışmaları Ko...

Anadolu Selçuklu Uygarlığı, eserleri ve ASYEP çalışmalarına ait bilgiler aktarıldı.

Osmanlı Beyliği Mimarisinde Anadolu Selçuklu Gelen...

Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümünü 1996 yılında tamamlayan Doç. Dr Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ’nün yazığı eser Osmanlı mimarisinde..

XVIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Ta...

22-25 Ekim 2014 tarihleri arasında Aydın’da, Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüsü’ndeki Atatürk Kongre Merkezi’nde, Sanat Tarihi Bölümü tarafından düzenlenecektir.

Cerrâh-Nâme...

15. yüzyılın başında yazılan/resmedilen minyatürlü bir eser olan Cerrah-name cerrahi yöntemlerden ve ağırlıklı olarak ilaç yapımı..


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!