"Dünyanın her yerinden insanların rahat ve huzur aramak için binbir umutla geldikleri, bir yuva olarak seçtikleri Konya şehrini hisar süsünden mahrum bırakmak hata olur. Her ne kadar haşmetimiz dünyanın etrafını saran bir sur olsa da zamanın dönmesi aynı kararda olmaz."
Sultan Alâeddin Keykubad, Konya
Anasayfa » Selçuklular » Anadolu Türk Devletleri » Menteşeoğulları

Menteşeoğulları

XIII. yüzyılın ikinci yarısında Güneybatı Anadolu’da kurulmuş olan bir Türk beyliğidir. Menteşe Beyliği’ni deniz yoluyla bu havaliye gelen ve içeri doğru girerek sahil ile Denizli arasına yerleşen Türkmenler kurmuşlardı. Muğla vilayeti (Karia) 659/1261’den sonra sahilden itibaren Türklerin akınlarıyla karşılaştı. Menteşe idaresindeki Türkler 681/1282’de Güzelhisar ile Sultanhisar’ı zaptetmişlerdi. İlhanlı hükümdarı Geyhatû 690/1291’de Karaman, Eşref ve Meteşeoğulları’na karşı tedip seferi düzenlemişti. Daha sonra Türkler Karia’ya tamamen hâkim oldular. Bu beyliğin emirlerinden Mesut Bey 699/1300’de Rodos Adası’nın önemli bir kısmını elde etmişse de, Hospitaliers Şövalyeleri adaya tamamen hâkim olmayı başarmışlardı (708/1308). Mesut Bey’in adayı almak için giriştiği çabalar ise sonuçsuz kaldı. Şucaeddin Orhan Bey’in 720/1320 yılından itibaren şövalyelerden adayı geri almak için giriştiği mücadelelerde başarılı olamadığı anlaşılıyor. Venedikliler kendilerine karşı harekata hazırlanan İbrahim Bey’i donanmaları ile tehdit etmişler ve 753-756/1352-55 yılları arasında Girit dukası vasıtasıyla yapılan bir antlaşma sonucu silahsızlaşmaya zorlanmışlardı. İbrahim Bey’in 761/1360 yılından önce öldüğü tahmin ediliyor. Onun ölümünden sonra üç oğlu da beyliğin bir parçasında hüküm sürmeye başladılar. Gazi unvanı ile anılan Ahmet Bey’in Rodos’la Kıbrıs arasında sefer yapan gemilere karşı harekâtı üzerine 766/1365’te Kıbrıs donanması Aydın ve Menteşe sahillerini tehdit etmiş, fakat Venediklilerin araya girmesiyle barış yapılmıştı. Daha sonra Sultan Yıldırım Bayezid, Menteşe sahillerini Balat’a kadar zaptetti. Diğer yerlerde hüküm sürmeye devam ettiği anlaşılan Ahmet Gazi 793/1391 yılında öldü. Ondan sonra beyliğin başına geçen Mehmet Bey, Osmanlıların yeni bir harekâtı karşısında, Candaroğlu İsfendiyar Bey’in yanına kaçmıştı. Bu suretle Menteşe toprakları Osmanlılar tarafından zapt edildi. Ankara Savaşı’ndan sonra Timur birçok Anadolu beyliklerinde olduğu gibi İlyas Bey’e de ülkesini iade etmişti. İlyas Bey ülkesine döndükten sonra bir süre Timur’a tâbi oldu. Osmanlı şehzadeleri arasındaki saltanat kavgalarında Çelebi Mehmet aleyhine yapılan ittifaka girdi. Fakat müttefiklerin Çelebi Mehmet’e yenilmesi üzerine, İlyas Bey onun hâkimiyetini tanımak zorunda kalmıştı (808/1414). Aynı yıl içinde o tamamıyla Osmanlı hâkimiyetine girerek bağımsızlığını yitirdi. İlyas Bey’in ölümünden sonra bir ara, iki oğlu beyliğin başına geçmeyi başardılar. Sultan II. Murat 828/1424’te Menteşe Beyliği topraklarını zapt ederek bu iki kardeşi yakaladı ve hapsetti. Böylece bu beylik sona eriyordu.

 

Menteşeoğulları, memleketlerini cami, medrese ve imaret gibi mimari eserler ile süslemişler ve edebî şahsiyetleri himaye ederek kendi adlarına bazı eserleri Türkçe’ye çevirtmişlerdi. Nitekim onlar zamanında Milas’ta Hacı İlyas Camii ve Milas Ulu Camii, Balat (Milet) Ulu Camii ve Peçin’deki Ahmet Gazi Medresesi bugüne kadar varlığını korumuştur.

Haberler


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!