"...sultanların sultanı, ümmetin koruyucusu, insanların koruyucusu, ülkenin hamisi, her tarafta emniyeti sağlayan, ihsanı yayan, yüce izzet sahibi, nesebi ulu, makamı temiz, fetihler sahibi, bahtiyar sultan Kılıç Arslan’ın torunu, din ve dünyanın yardımcısı Keyhüsrev’in oğlu Alâeddin Keykubad’dır."
el-Osmânî ez-Zencânî
Anasayfa » Selçuklular » Anadolu Türk Devletleri » Menteşeoğulları

Menteşeoğulları

XIII. yüzyılın ikinci yarısında Güneybatı Anadolu’da kurulmuş olan bir Türk beyliğidir. Menteşe Beyliği’ni deniz yoluyla bu havaliye gelen ve içeri doğru girerek sahil ile Denizli arasına yerleşen Türkmenler kurmuşlardı. Muğla vilayeti (Karia) 659/1261’den sonra sahilden itibaren Türklerin akınlarıyla karşılaştı. Menteşe idaresindeki Türkler 681/1282’de Güzelhisar ile Sultanhisar’ı zaptetmişlerdi. İlhanlı hükümdarı Geyhatû 690/1291’de Karaman, Eşref ve Meteşeoğulları’na karşı tedip seferi düzenlemişti. Daha sonra Türkler Karia’ya tamamen hâkim oldular. Bu beyliğin emirlerinden Mesut Bey 699/1300’de Rodos Adası’nın önemli bir kısmını elde etmişse de, Hospitaliers Şövalyeleri adaya tamamen hâkim olmayı başarmışlardı (708/1308). Mesut Bey’in adayı almak için giriştiği çabalar ise sonuçsuz kaldı. Şucaeddin Orhan Bey’in 720/1320 yılından itibaren şövalyelerden adayı geri almak için giriştiği mücadelelerde başarılı olamadığı anlaşılıyor. Venedikliler kendilerine karşı harekata hazırlanan İbrahim Bey’i donanmaları ile tehdit etmişler ve 753-756/1352-55 yılları arasında Girit dukası vasıtasıyla yapılan bir antlaşma sonucu silahsızlaşmaya zorlanmışlardı. İbrahim Bey’in 761/1360 yılından önce öldüğü tahmin ediliyor. Onun ölümünden sonra üç oğlu da beyliğin bir parçasında hüküm sürmeye başladılar. Gazi unvanı ile anılan Ahmet Bey’in Rodos’la Kıbrıs arasında sefer yapan gemilere karşı harekâtı üzerine 766/1365’te Kıbrıs donanması Aydın ve Menteşe sahillerini tehdit etmiş, fakat Venediklilerin araya girmesiyle barış yapılmıştı. Daha sonra Sultan Yıldırım Bayezid, Menteşe sahillerini Balat’a kadar zaptetti. Diğer yerlerde hüküm sürmeye devam ettiği anlaşılan Ahmet Gazi 793/1391 yılında öldü. Ondan sonra beyliğin başına geçen Mehmet Bey, Osmanlıların yeni bir harekâtı karşısında, Candaroğlu İsfendiyar Bey’in yanına kaçmıştı. Bu suretle Menteşe toprakları Osmanlılar tarafından zapt edildi. Ankara Savaşı’ndan sonra Timur birçok Anadolu beyliklerinde olduğu gibi İlyas Bey’e de ülkesini iade etmişti. İlyas Bey ülkesine döndükten sonra bir süre Timur’a tâbi oldu. Osmanlı şehzadeleri arasındaki saltanat kavgalarında Çelebi Mehmet aleyhine yapılan ittifaka girdi. Fakat müttefiklerin Çelebi Mehmet’e yenilmesi üzerine, İlyas Bey onun hâkimiyetini tanımak zorunda kalmıştı (808/1414). Aynı yıl içinde o tamamıyla Osmanlı hâkimiyetine girerek bağımsızlığını yitirdi. İlyas Bey’in ölümünden sonra bir ara, iki oğlu beyliğin başına geçmeyi başardılar. Sultan II. Murat 828/1424’te Menteşe Beyliği topraklarını zapt ederek bu iki kardeşi yakaladı ve hapsetti. Böylece bu beylik sona eriyordu.

 

Menteşeoğulları, memleketlerini cami, medrese ve imaret gibi mimari eserler ile süslemişler ve edebî şahsiyetleri himaye ederek kendi adlarına bazı eserleri Türkçe’ye çevirtmişlerdi. Nitekim onlar zamanında Milas’ta Hacı İlyas Camii ve Milas Ulu Camii, Balat (Milet) Ulu Camii ve Peçin’deki Ahmet Gazi Medresesi bugüne kadar varlığını korumuştur.

Haberler

Selçuklular Sergisi açıldı...

İHTİŞAMLI BİR İMPARATORLUK, GÖRKEMLİ BİR MİRAS

ASYEP 360 kapsamında ilk çekimler tamamlandı!...

Altı Anadolu Selçuklu yapısının 360 derecelik iç ve dış mekan görüntüleri ASYEP sayfasında erişime açıldı

Anadolu Selçuklu Uygarlığı ve ASYEP Çalışmaları Ko...

Anadolu Selçuklu Uygarlığı, eserleri ve ASYEP çalışmalarına ait bilgiler aktarıldı.

Osmanlı Beyliği Mimarisinde Anadolu Selçuklu Gelen...

Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümünü 1996 yılında tamamlayan Doç. Dr Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ’nün yazığı eser Osmanlı mimarisinde..

XVIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Ta...

22-25 Ekim 2014 tarihleri arasında Aydın’da, Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüsü’ndeki Atatürk Kongre Merkezi’nde, Sanat Tarihi Bölümü tarafından düzenlenecektir.

Cerrâh-Nâme...

15. yüzyılın başında yazılan/resmedilen minyatürlü bir eser olan Cerrah-name cerrahi yöntemlerden ve ağırlıklı olarak ilaç yapımı..


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!