"Selçuklular dönemi dinsel inanışları zamanın ve halkların alacalı karmaşasını dile getirmektedir. Selçuklular, insanlara, önyargısız, dinsel kör inançların üzerinde bakmayı çok önceden öğrenmişlerdir."
Vladimir Aleksandrovich Gordlevski

Nizâmî-i Gencevî

(Öl. 611/1214?)

 

Müellifin hayatı hakkında çok kısıtlı bilgi bulunmakla birlikte, onunla ilgili bazı bilgileri kendi tezkiresinden edinmekteyiz. Genel olarak 1141-1145 yılları arasında doğduğu kabul edilir. UNESCO 1141 tarihini kabul ederek şairin doğumunun 850. yıllına rastlayan 1991 yılını Nizâmî yılı olarak kabul etmiştir. Bazı kaynaklar onun Türk bir baba ile Kürt bir annenin çocuğu olarak Kum veya Tefreş'te doğduğunu belirtilse de babasının Gence'ye gelip yerleştiği ve Nizâmî'nin Gence'de doğduğu kabul edilmektedir.

 

Gence'de iyi bir eğitim gören müellif; astronomi, tıp, felsefe ve coğrafya'nın yanı sıra ileri derecede dil ve edebiyat eğitimi görmüştür. Farsça ve Arapça'nın yanında Süryanice, Ermenice ve İbranice öğrendiği anlaşılmaktadır.

 

Aldığı iyi eğitimin ardından resmi görev almadığı bilinen müellif bazı devlet adamlarına gönderdiği şiirler için aldığı ihsanlar ile hayatını sürdürmüştür. Onun şiir yazdığı devlet adamları arasında Irak Selçuklu hükümdarı II. Tuğrul, Azerbaycan atabeglerinden Nusretüddin Cihan Pehlivan b. İldeniz, Kızılarslan, Merâga hakimi Alaeddin Körpearslan, Erzincan Mengüceklü hakimi Melik Fahreddin Behram Şah ve Musul atabegi İzzeddin Mesud b. Arslanşah bulunmaktadır.

 

Ölümü tarihi ile farklı bilgiler olsa da müellifin yazdığı eserler göz önüne alındığın zaman onun altmış yaşlarında 1201-1214 yılları arasında öldüğünü söylemek mümkün gözükmektedir. Firdevsî ve Senâi-i Gaznevî'den etkilenen müellif, Türk ve Fars edebiyatlarında birçok şairi etkilemiştir. Özellikle Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî, Sa'dî-i Şîrâzî, Hâfız-ı Şîrâzî, Fuzulî, Molla Câmî ve Emîr Hüsrev-i Dihlevî gibi önemli şairler örnek gösterilebilir.

 

Eserleri

 

Aslında müelliften günümüze tek eser Hamse 'dir. 35.000 meydana gelen eser Penc, Genc adıyla da anılmaktadır. Fars edebiyatının en parlak örneği olan Hamse bu alanda eser veren pek çok şaire örnek olmuştur. Bu eserin içerisinde beş mesnevi bulunmaktadır. Bunlar Mahzenü'l esrâr, Hüsrev ü Şirin, Leyla vü Mecnun, Heft Peyker ve İskendernâme 'dir.

Haberler

Selçuklular Sergisi açıldı...

İHTİŞAMLI BİR İMPARATORLUK, GÖRKEMLİ BİR MİRAS

ASYEP 360 kapsamında ilk çekimler tamamlandı!...

Altı Anadolu Selçuklu yapısının 360 derecelik iç ve dış mekan görüntüleri ASYEP sayfasında erişime açıldı

Anadolu Selçuklu Uygarlığı ve ASYEP Çalışmaları Ko...

Anadolu Selçuklu Uygarlığı, eserleri ve ASYEP çalışmalarına ait bilgiler aktarıldı.

Osmanlı Beyliği Mimarisinde Anadolu Selçuklu Gelen...

Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümünü 1996 yılında tamamlayan Doç. Dr Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ’nün yazığı eser Osmanlı mimarisinde..

XVIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Ta...

22-25 Ekim 2014 tarihleri arasında Aydın’da, Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüsü’ndeki Atatürk Kongre Merkezi’nde, Sanat Tarihi Bölümü tarafından düzenlenecektir.

Cerrâh-Nâme...

15. yüzyılın başında yazılan/resmedilen minyatürlü bir eser olan Cerrah-name cerrahi yöntemlerden ve ağırlıklı olarak ilaç yapımı..


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!