"Dünyanın her yerinden insanların rahat ve huzur aramak için binbir umutla geldikleri, bir yuva olarak seçtikleri Konya şehrini hisar süsünden mahrum bırakmak hata olur. Her ne kadar haşmetimiz dünyanın etrafını saran bir sur olsa da zamanın dönmesi aynı kararda olmaz."
Sultan Alâeddin Keykubad, Konya

Nizâmî-i Gencevî

(Öl. 611/1214?)

 

Müellifin hayatı hakkında çok kısıtlı bilgi bulunmakla birlikte, onunla ilgili bazı bilgileri kendi tezkiresinden edinmekteyiz. Genel olarak 1141-1145 yılları arasında doğduğu kabul edilir. UNESCO 1141 tarihini kabul ederek şairin doğumunun 850. yıllına rastlayan 1991 yılını Nizâmî yılı olarak kabul etmiştir. Bazı kaynaklar onun Türk bir baba ile Kürt bir annenin çocuğu olarak Kum veya Tefreş'te doğduğunu belirtilse de babasının Gence'ye gelip yerleştiği ve Nizâmî'nin Gence'de doğduğu kabul edilmektedir.

 

Gence'de iyi bir eğitim gören müellif; astronomi, tıp, felsefe ve coğrafya'nın yanı sıra ileri derecede dil ve edebiyat eğitimi görmüştür. Farsça ve Arapça'nın yanında Süryanice, Ermenice ve İbranice öğrendiği anlaşılmaktadır.

 

Aldığı iyi eğitimin ardından resmi görev almadığı bilinen müellif bazı devlet adamlarına gönderdiği şiirler için aldığı ihsanlar ile hayatını sürdürmüştür. Onun şiir yazdığı devlet adamları arasında Irak Selçuklu hükümdarı II. Tuğrul, Azerbaycan atabeglerinden Nusretüddin Cihan Pehlivan b. İldeniz, Kızılarslan, Merâga hakimi Alaeddin Körpearslan, Erzincan Mengüceklü hakimi Melik Fahreddin Behram Şah ve Musul atabegi İzzeddin Mesud b. Arslanşah bulunmaktadır.

 

Ölümü tarihi ile farklı bilgiler olsa da müellifin yazdığı eserler göz önüne alındığın zaman onun altmış yaşlarında 1201-1214 yılları arasında öldüğünü söylemek mümkün gözükmektedir. Firdevsî ve Senâi-i Gaznevî'den etkilenen müellif, Türk ve Fars edebiyatlarında birçok şairi etkilemiştir. Özellikle Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî, Sa'dî-i Şîrâzî, Hâfız-ı Şîrâzî, Fuzulî, Molla Câmî ve Emîr Hüsrev-i Dihlevî gibi önemli şairler örnek gösterilebilir.

 

Eserleri

 

Aslında müelliften günümüze tek eser Hamse 'dir. 35.000 meydana gelen eser Penc, Genc adıyla da anılmaktadır. Fars edebiyatının en parlak örneği olan Hamse bu alanda eser veren pek çok şaire örnek olmuştur. Bu eserin içerisinde beş mesnevi bulunmaktadır. Bunlar Mahzenü'l esrâr, Hüsrev ü Şirin, Leyla vü Mecnun, Heft Peyker ve İskendernâme 'dir.

Haberler


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!