"Alâeddin Keykubad'ın hayrat eserleri zamanın sayfaları üzerinde ve ülkenin her tarafında güneş ışığı kadar parlaktı."
Kerîmüddin Aksarâyî

İsmaîl B. Rezzâz Cezerî

(Öl. XII-XIII. yüzyıl)

 

Yazdığı kitabın girişinde verdiği bilgiler dışında hayatı hakkında pek fazla bir şey bilinmeyen Cezerî; 1181-1206 yıları arasında Âmid'de (Diyarbakır) Artuklu hanedanının himayesinde bulunmuş; 1205'te tamamladığı Kitâb fî ma'rifeti'l-hiyeli'l-hendessiyye (el- câmi' beyne'l-'ilmi ve'l-'ameli'n-nâfi' fî sın'a'ati'l-hiyel) adlı ünlü eserini emir Nâsıruddin Mahmud'un isteği üzerine kaleme almıştır.

 

Altı kısma ayrılan kitabın ilk dört kısmı onar, son iki kısmı da beşer bölümden oluşmaktadır. Bu kısımlar su saatleri ve kandil saatleri, ziyafetlerde kullanılan kaplar ve sürahiler, el yıkama ve kan alma için kullanılan kaplar, çeşmeler ve mekanik yollarla hareket eden (otomatik) müzik aletleri, su pompalayan makineler, muhtelif aletler üzerinedir. Kitapta her aletin şekli renkli mürekkeplerle çizilmiş ve çalışması ayrıntılı olarak izah edilmiştir; bu ayrıntılar da çeşitli renklerle gösterilmiştir. Metinde aletlerin genel açıklaması verildikten sonra imal sırasına göre parçaların teker teker yapımı anlatılarak bunların montaj usulü açıklanmış ve en sonra da o aletin çalışması hakkında bilgi verilmiştir.

 

Eserin bazı bölümleri ilk defa E. Wiedemann ve F. Hauser tarafından Almanca'ya çevrilerek muhtelif dergilerde makaleler halinde yayınlandıktan sonra; 1974'te Donald R. Hill tarafından İngilizceye tam tercümesini yaparak, açıklamalı notlarla birlikte tek bir cilt haline getirmiştir.

 

Aslında bir mucit değil, bir mühendis olan; asıl amacının kendinden öncekilerin yaptığı aletleri mükemmelleştirmek olduğunu belirten Cezerî; kitabının dördüncü kısmında çeşmeler üzerindeki çalışmaları sırasında Mûsâoğulları'ndan ve Bizanslı Apolloinos'un otomatik müzik aletleri üzerine yazdığı eserden de bahsetmiştir.

 

Helenistik çağdan XIII. yüzyıla kadar uzanan bir mühendislik geleneğinin İslam dünyasındaki devamı olduğunun bilincinde olan Cezerî; İslam dünyasında Mûsâoğulları ile başlayan mühendislik geleneğini zirveye ulaştırmıştır.

Haberler

Selçuklular Sergisi açıldı...

İHTİŞAMLI BİR İMPARATORLUK, GÖRKEMLİ BİR MİRAS

ASYEP 360 kapsamında ilk çekimler tamamlandı!...

Altı Anadolu Selçuklu yapısının 360 derecelik iç ve dış mekan görüntüleri ASYEP sayfasında erişime açıldı

Anadolu Selçuklu Uygarlığı ve ASYEP Çalışmaları Ko...

Anadolu Selçuklu Uygarlığı, eserleri ve ASYEP çalışmalarına ait bilgiler aktarıldı.

Osmanlı Beyliği Mimarisinde Anadolu Selçuklu Gelen...

Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümünü 1996 yılında tamamlayan Doç. Dr Sema GÜNDÜZ KÜSKÜ’nün yazığı eser Osmanlı mimarisinde..

XVIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Ta...

22-25 Ekim 2014 tarihleri arasında Aydın’da, Adnan Menderes Üniversitesi Merkez Kampüsü’ndeki Atatürk Kongre Merkezi’nde, Sanat Tarihi Bölümü tarafından düzenlenecektir.

Cerrâh-Nâme...

15. yüzyılın başında yazılan/resmedilen minyatürlü bir eser olan Cerrah-name cerrahi yöntemlerden ve ağırlıklı olarak ilaç yapımı..


Tüm Haberler


Bizden Haberdar Olun!